Η Υπόθεση της Μεγάλης Μύγας

Στην άκρη μιας ήσυχης συνοικίας υπήρχαν δύο σπίτια.

Το ένα ανήκε σε έναν άνθρωπο που είχε μια απλή και μάλλον παράλογη απαίτηση για τα δεδομένα της εποχής:

να μπορεί να ανοίγει το παράθυρό του.

Το άλλο ανήκε σε έναν άνθρωπο που είχε επίσης μια απολύτως λογική απαίτηση:

να μπορεί να έχει τα ζώα του.

Μέχρι εδώ, όλα ήταν πολιτισμένα.

Το πρόβλημα άρχισε όταν τα δύο δικαιώματα αποφάσισαν να γνωριστούν από κοντά.

Ανάμεσά τους υπήρχε μια μάντρα.

Και στη μάντρα υπήρχαν ζώα.

Και τα ζώα, όπως αποδείχθηκε, είχαν μια ιδιαίτερα φιλοσοφική αντίληψη για τα όρια της ιδιοκτησίας.

Δεν γνώριζαν από τίτλους ιδιοκτησίας.

Δεν γνώριζαν από πολεοδομικές ζώνες.

Δεν γνώριζαν από εμπράγματα δικαιώματα.

Γνώριζαν όμως από κοπριά.

Και η κοπριά είχε αρχίσει να δημιουργεί έναν δικό της μικρό πολιτισμό.

Οι μύγες είχαν εγκατασταθεί εκεί με τέτοια αυτοπεποίθηση, ώστε θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι είχαν αποκτήσει δικαίωμα χρησικτησίας.

Ο γείτονας δοκίμασε να ζήσει με την κατάσταση.

Έκλεισε τα παράθυρα.

Έβαλε σίτες.

Προσπάθησε να κάθεται λιγότερο στη βεράντα.

Έβαλε κλιματισμό.

Με λίγα λόγια, έκανε ό,τι θα έκανε κάθε άνθρωπος που επιθυμεί να απολαύσει το σπίτι του χωρίς να χρειάζεται να διαπραγματεύεται καθημερινά με μια στρατιά εντόμων.

Αλλά υπήρχε ένα πρόβλημα.

Οι μύγες δεν είχαν διαβάσει τον κανονισμό της πολυκατοικίας.

Και η μυρωδιά, ακόμη λιγότερο.

Έτσι κάποια στιγμή ο άνθρωπος πήγε στον Δήμο.

Ο Δήμος ασχολήθηκε.

Έγιναν παράπονα.

Έγιναν συζητήσεις.

Έγιναν διαδικασίες.

Και τελικά, όπως συμβαίνει συχνά όταν μια υπόθεση έχει φτάσει στο σημείο όπου όλοι έχουν εξαντλήσει τις ευγενικές τους κουβέντες, κατέληξε στο Δικαστήριο.

Εκεί πλέον το ζήτημα έπαψε να είναι:

«Μυρίζει;»

και έγινε:

«Πόσο μπορεί να μυρίζει κάτι προτού η μυρωδιά αποκτήσει νομική προσωπικότητα;»

Οι ιδιοκτήτες της μάντρας είχαν τη δική τους άποψη.

Υποστήριζαν, μεταξύ άλλων, ότι στην περιοχή υπήρχαν έτσι κι αλλιώς χωράφια, ζώα, έντομα και διάφορες μυρωδιές.

Και αυτό, ομολογουμένως, ήταν ένα επιχείρημα.

Με την ίδια λογική, αν σε μια γειτονιά υπάρχει ήδη ένας άνθρωπος που παίζει τρομπέτα στις τρεις το πρωί, ίσως να μπορείς να προσθέσεις και δεύτερο τρομπετίστα.

Το Δικαστήριο όμως δεν φάνηκε να ενθουσιάζεται με αυτή τη θεωρία.

Γιατί το ερώτημα δεν ήταν αν η περιοχή είχε μύγες.

Το ερώτημα ήταν αν αυτές οι συγκεκριμένες μύγες, αυτή η συγκεκριμένη μυρωδιά και αυτή η συγκεκριμένη κατάσταση είχαν ξεπεράσει το όριο της λογικής ανοχής.

Και κάπου εδώ εμφανίστηκε ο περίφημος «μέσος άνθρωπος».

Ο μέσος άνθρωπος, ως γνωστόν, είναι ένα μυστηριώδες πλάσμα του δικαίου.

Δεν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος.

Δεν είναι ιδιαίτερα αναίσθητος.

Δεν παραπονιέται χωρίς λόγο.

Αλλά έχει και ένα όριο.

Και στην προκειμένη περίπτωση το όριο αυτό φαίνεται πως βρισκόταν κάπου ανάμεσα στη βεράντα και στην κοπροσωρό.

Το Δικαστήριο κατέληξε ότι η κατάσταση δεν ήταν απλώς μια φυσιολογική ενόχληση της υπαίθρου.

Ήταν κάτι περισσότερο.

Πολύ περισσότερο.

Τόσο περισσότερο, ώστε ο άνθρωπος δεν μπορούσε ουσιαστικά να απολαμβάνει το σπίτι του όπως θα περίμενε κανείς από έναν άνθρωπο που έχει κάνει το εξαιρετικά τολμηρό βήμα να κατοικήσει σε αυτό.

Η άλλη πλευρά είχε όμως ακόμη ένα επιχείρημα.

Η μάντρα υπήρχε πριν από το σπίτι.

Και αυτό φαινόταν, εκ πρώτης όψεως, αρκετά δυνατό.

«Εμείς ήμασταν εδώ πρώτοι.»

Είναι ένα επιχείρημα που έχει χρησιμοποιηθεί από την αρχή της ανθρώπινης ιστορίας.

Το χρησιμοποίησαν παιδιά στην αυλή.

Το χρησιμοποίησαν σκύλοι για τα παγκάκια.

Το χρησιμοποίησαν αυτοκρατορίες.

Το χρησιμοποιούν ακόμη και άνθρωποι που παρκάρουν μια καρέκλα στον δρόμο για να κρατήσουν θέση στάθμευσης.

Το πρόβλημα είναι ότι το Δίκαιο δεν φαίνεται να αναγνωρίζει γενικά το:

«Εγώ ήρθα πρώτος, άρα τώρα όλοι οι υπόλοιποι θα ζείτε με τις συνέπειες.»

Και έτσι το επιχείρημα δεν έσωσε την κατάσταση.

Ούτε την έσωσε το γεγονός ότι λαμβάνονταν μέτρα καθαριότητας.

Διότι υπάρχει μια πολύ απλή αλλά σκληρή αρχή:

αν λαμβάνεις μέτρα για να σταματήσεις την οχληρία και η οχληρία συνεχίζει ακριβώς όπως πριν, τότε ίσως τα μέτρα σου να είναι περισσότερο διακοσμητικά παρά αποτελεσματικά.

Και κάπως έτσι, μια υπόθεση που ξεκίνησε με ζώα, μύγες και μυρωδιές έφτασε να συζητά έννοιες όπως η ιδιωτική οχληρία, η εύλογη χρήση της ιδιοκτησίας, η ισορροπία δικαιωμάτων και το laches.

Το τελευταίο, μάλιστα, είναι μια εξαιρετικά κομψή νομική λέξη για να πεις:

«Μήπως άργησες λίγο να παραπονεθείς;»

Μόνο που ο άνθρωπος είχε ήδη παραπονεθεί.

Άρα ούτε αυτό βοήθησε.

Και τελικά το Δικαστήριο έστειλε ένα μήνυμα που, αν το μεταφράσουμε από τη νομική γλώσσα στην καθημερινή, ήταν περίπου το εξής:

«Κάνε ό,τι θέλεις στην περιουσία σου.

Αλλά προσπάθησε να θυμάσαι ότι δίπλα σου κατοικούν και άλλοι άνθρωποι.

Και, κυρίως, ότι οι μύγες σου δεν είναι συγκύριοι της γειτονικής βεράντας.»

Η έφεση απορρίφθηκε.

Οι άνθρωποι πλήρωσαν τα έξοδά τους.

Και οι μύγες, όπως συμβαίνει με τους περισσότερους πραγματικούς πρωταγωνιστές των δικαστικών υποθέσεων, δεν προσήλθαν ποτέ στο Δικαστήριο για να καταθέσουν.

Πιθανότατα επειδή είχαν ήδη άλλη δουλειά.

Να συνεχίσουν να υπερασπίζονται, με αξιοθαύμαστη συνέπεια, την αρχή ότι:

κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην ιδιοκτησία του· κάθε ζώο έχει δικαίωμα στη μάντρα του· και κάθε μύγα έχει δικαίωμα να πιστεύει ότι όλος ο κόσμος της ανήκει.